Ham lãi cao
Sau giai đoạn giãy chết của những đại gia nửa vời và trên sàn vàng, một cuộc khủng lớn trên sàn chứng khoán và bất động sản cũng được dự báo rất sớm. Tác giả của những dự báo được đưa ra vào đầu năm 2009 này và hiện là Phó Chủ tịch HĐQT LienVietPostBank, ông Nguyễn Đức Hưởng cũng đúc kết rằng, các doanh nghiệp vay trên 50% nhu cầu vốn báo trước một sự phá sản.
“Ở thời điểm đó không có mấy ai tin bởi đa số các doanh nghiệp Việt Nam là đi vay, vay được là lãi nhiều nên họ cho đúc kết này là không phù hợp”. TS. Nguyễn Đức Hưởng cảnh báo, nếu cứ vay quá 50% nhu cầu vốn như vậy, chắc chắn trong ba năm nữa sẽ có một cuộc đổi ngôi mới với những mầm mống mới nảy sinh và những mầm mống cũ khó tồn tại.
Cảnh báo này thực tế cũng được giới chuyên gia tài chính trên thế giới đúc kết khá sớm và được rất nhiều ngân hàng trong nước đưa ra như một tiêu chí trong làm ăn. Không ít ngân hàng không chi thêm hoa hồng huy động trong dân cư cũng như không dồn hết để cho vay. “Cho vay lãi suất cao không còn là mốt, vì nó chỉ trên sổ sách chứ còn sau đó thu được hay không mới là vấn đề, thậm chí những khách hàng đó có thể mất trong tương lai. Chúng tôi chọn chạy theo những khách hàng không cần đến mình, vì họ làm ăn tốt và chỉ chịu vay lãi suất thấp” – TS. Hưởng chia sẻ.
Ngay trong thời điểm các ngân hàng gặp nhiều khó khăn về vốn và thanh khoản, thị trường liên ngân hàng chứng kiến nhiều đề nghị vay vốn tiền đồng với lãi suất lên đến 24-25%/năm. “Chúng tôi nhất quyết không hoặc nếu cho vay sẽ tính toán để đưa ra một mức lãi suất khác, bởi họ khó khăn thanh khoản đến mức phải chấp nhận vay với mức lãi như thế, mình cho vay lãi cao là chất thêm gánh nặng cho họ”.
Tìm vốn ở dân nghèo
Chính vì vậy, phía sau câu chuyện cho vay, cách thức và đối tượng huy động vốn của mỗi ngân hàng thế nào sẽ quyết định tình trạng thanh khoản của chính ngân hàng đó. Dù có tổng tài sản tới hơn 70.000 tỉ đồng chỉ sau 5 năm thành lập với lợi nhuận mỗi năm khoảng 1.000 tỉ đồng, ông Nguyễn Đức Hưởng cho rằng, cái “lời” lớn nhất của mỗi ngân hàng là một mạng lưới rộng khắp và một khối lượng khách hàng đông đảo trải khắp cả nước. “Sáp nhập Tiết kiệm Bưu điện, chúng tôi có một mạng lưới mở rộng tới 10.000 điểm mà thông thường, có làm đến cả trăm năm cũng chưa chắc có được” – đặc thù này theo TS. Hưởng cũng định hình hướng chủ đạo trong huy động và cho vay của ngân hàng.
“Nhiều người cười chúng tôi khi nhắm đến đối tượng khách hàng nông dân, cụ thể chúng tôi dành hơn 40% dư nợ cho khu vực nông nghiệp – nông thôn song đây cũng là phương châm kinh doanh không bỏ trứng vào một giỏ”. Phó Chủ tịch LienVietPostBank lí giải, hàng trăm nghìn hộ nông dân vay vốn, có rủi ro mỗi nhà cũng chỉ một ít hoặc qua mùa vụ họ có thể trả vốn vay được. Còn một dự án lớn tại thành phố có thể bằng cho vay cả triệu nông dân, rủi ro có thể mất hết.
Phương châm huy động vốn dân cư cũng gây nhiều bất ngờ khi TS. Hưởng cho rằng, huy động ở dân nghèo mới ổn định và hiệu quả. Kinh nghiệm cho thấy, “dân giàu” thường hay đứng núi này nhòm núi nọ, thấy chỗ nào lãi suất cao cao là rút tiền chuyển sang đó, hay thường có các dự án và kế hoạch linh hoạt nên tiền gửi ngân hàng chỉ tạm thời. “Cho nên nếu lệ thuộc quá nhiều, có tỉ trọng quá lớn tiền gửi ở nhóm khách hàng này thường dễ gặp khó khăn thanh khoản, vì họ rút là rút lớn và đồng loạt”.
Do đó không chỉ riêng LienVietPostBank, nhiều ngân hàng như Agribank hay BIDV cũng đang nhắm đến đối tượng khách hàng là người dân ở khu vực nông thôn. Kinh nghiệm huy động vốn qua hệ thống tiết kiệm bưu điện cho thấy, các địa bàn vùng sâu, vùng xa như Cao Bằng, Bắc Cạn, Nghệ An hay Hà Tĩnh lại chính là những nơi có nguồn vốn ổn định nhất. Người dân góp từng tí một, ít quan tâm đến việc rút gốc và xem đó là tài sản tích lũy phòng khi ốm đau hoặc dành cho con cái sau này.
