*Giáo sư Tomas Casas Klett đến từ Đại học St.Gallen, Thụy Sĩ: Thay đổi cách thức để có HĐQT hiệu quả
Hiện Trung Quốc là nước thay đổi nhiều về cơ cấu sở hữu, giảm sở hữu của nhà nước trong các ngành nghề quan trọng. Việt Nam cũng vậy, để quản lý và định hướng nhằm thúc đẩy hoạt động lâu dài của DN trong một thị trường minh bạch có sự tham gia của cổ đông, vai trò của HĐQT bắt buộc nâng cao.
Cụ thể, trước đây quyền lực quản lý nằm trong tay các tổ chức, ngân hàng hoặc các gia đình giàu có, điều này cũng đồng nghĩa với khả năng nảy sinh những mâu thuẫn về quyền lợi giữa các cổ đông có quyền lực, thành phần quản lý của công ty và các cổ đông thiểu số.
Đối với các nước đang phát triển, đặc biệt là Việt Nam cần thiết sử dụng những mô hình quản trị trung gian để thể hiện tính minh bạch, mạnh dạn cơ cấu đội ngũ quản trị…
Điều này không chỉ giúp tăng lợi ích cho cổ đông, thu hút vốn đầu tư từ nước ngoài mà các DN còn có thể nâng cao vị thế trên thị trường, giúp DN phát triển ổn định và hiệu quả.
*Tiến sĩ Nguyễn Đình Cung, Viện phó Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM): Người đứng đầu đang tư lợi riêng
Thực trạng rất phổ biến là chủ tịch HĐQT thường kiêm giám đốc điều hành và là người đại diện theo pháp luật, tức là người điều hành có nhiều quyền lực nhất trong công ty. Vì vậy, quyền lực tập trung vào một người và người đó vừa là người tìm ra chiến lược, vừa điều hành, nên nguy cơ lạm dụng vị thế được giao là rất lớn. Nguy cơ này đặc biệt cao trong công ty có tỷ lệ sở hữu nhà nước lớn.
Như vậy, bản thân HĐQT của nhiều công ty Việt Nam vẫn còn một số điểm yếu, như vi phạm bổn phận hay nghĩa vụ của người quản lý, nhất là nghĩa vụ trung thành với lợi ích của công ty và cổ đông. Đồng thời, lợi ích của cổ đông thiểu số và người có liên quan rất dễ bị tổn thương, không cân đối, hài hoà lợi ích giữa công ty và cổ đông, giữa cổ đông lớn và cổ đông nhỏ.
Hoạt động của HĐQT nói chung và từng thành viên có nguy cơ bị "bị hình thức hóa" và kém hiệu quả. Việc tranh chấp quyền điều hành công ty cũng vì vậy trở nên phổ biến.
Ngoài ra, vai trò của ban kiểm soát rất mờ nhạt do được thành viên HĐQT chỉ định, thường "đóng dấu cho HĐQT trong trường hợp cần thiết" chứ không giữ vai trò giám sát hoạt động của HĐQT. Trong thời gian tới, việc sửa Luật DN sẽ chú trọng đến việc thay đổi một số vấn đề liên quan đến HĐQT, như sẽ đưa ra nhiều lựa chọn hơn trong việc xây dựng mô hình HĐQT.
*Luật sư Nguyễn Ngọc Bích, Giám đốc Công ty Luật Kinh doanh Việt: Vai trò của thành viên HĐQT độc lập chỉ là "cho có”
Việt Nam mới chỉ "bắt chước" các nước về việc có thành viên độc lập trong HĐQT. Đó là quy định đối với công ty đại chúng, nhưng thực sự họ vẫn chưa thể hiện vai trò của mình, tức đưa ra các ý kiến phản biện trước các chiến lược kinh doanh của công ty. Đồng thời, do số lượng những chuyên gia am hiểu ngành nghề công ty và có thể đưa ra lời khuyên kịp thời chưa nhiều, nên vai trò của họ trong HĐQT vẫn chỉ là "cho có".
