Ông Đoàn Nguyên Đức, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai (HAGL), trao đổi với TBKTSG Online qua điện thoại, cho biết tổ hợp sản xuất mía đường của công ty ông ở Lào chỉ có thể sản xuất tối đa 80.000 tấn đường trong năm 2013 và lượng đường này có thể tiêu thụ ở Lào và nhiều thị trường khác chứ không chỉ mang về tiêu thụ ở Việt Nam.
TBKTSG Online: Thưa ông, có thông tin từ Bộ Công Thương rằng HAGL đề nghị Bộ Công Thương cấp hạn ngạch nhập khẩu 100.000 tấn đường với thuế suất rất thấp?
- Ông Đoàn Nguyên Đức: Không có chuyện này. Vì công ty chúng tôi hiện nay chưa sản xuất ra đường thì làm sao mà tính đến chuyện thị trường. Dự án mía đường tại Lào của chúng tôi chưa quan tâm đến thị trường, chờ sản xuất ra thì mới tính đường tiêu thụ. Tuy nhiên, chúng tôi không lo điều này vì đường sản xuất ở Lào có khả năng tiêu thụ được ở khắp nơi trên thế giới.
Còn theo tôi biết thì công văn đó là của Chính phủ Lào, mà cụ thể là Bộ Công Thương Lào chủ động liên hệ với Bộ Công Thương Việt Nam, trong đó đề xuất HAGL là công ty mía đường duy nhất ở Lào.
Lượng đường mà dự án mía đường ở miền Nam Lào của công ty sản xuất là bao nhiêu thưa ông và ông có định sẽ bán hết ở thị trường Việt Nam không?
- Dự kiến 2013 có khoảng 80.000 tấn thôi, từ 2014 cỡ 120.000 tấn. Nhà máy chúng tôi đặt tại Lào có thể bán vào bất cứ nơi đâu với số lượng không hạn chế, ngoại trừ một số nước như Việt Nam và một số quốc gia Đông Nam Á là còn hàng rào bảo hộ.
Nếu đưa được vào tiêu thụ ở thị trường Việt Nam thì quá tốt, còn nếu không được thì chúng tôi vẫn bán được ở nơi khác, có thể chia lượng đường sản xuất được cho nhiều thị trường khác nhau.
Xét về tiềm năng, Việt Nam chỉ có 80 triệu dân, nhưng thế giới có đến 6 tỉ người. Trong khi đó, từ Lào bán đi các nước khác dễ dàng hơn ở Việt Nam rất nhiều. Từ Việt Nam nếu xuất khẩu thì phải xin phép nhưng Lào thì không cần làm vậy vì họ thuộc diện nước nghèo, nên được hưởng nhiều chính sách ưu đãi miễn giảm thuế, muốn xuất khẩu bao nhiêu thì xuất. Đường từ Lào bán vào EU cũng rất thoải mái, không thuế, không quota.
Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thì có vẻ như các nhà máy đường trong nước đang sản xuất ra lượng đường đủ cho tiêu dùng trong nước? Nếu HAGL còn đưa về thì e rằng sẽ dư thừa?
- Việt Nam hàng năm vẫn nhập đường theo cam kết khi gia nhập WTO, như năm nay Việt Nam phải nhập 70.000 tấn đường trong hạn ngạch. Theo tôi, ý kiến của Bộ Công Thương Việt Nam có thể hiểu là thay vì cấp quota nhập từ nước khác thì nhập từ Lào, đây cũng là cách để hai chính phủ tăng cường quan hệ, xét về trao đổi thương mại. Về nguyên tắc Việt Nam mỗi năm phải nhập khẩu đường. Như năm 2011 đã nhập đến 250.000 tấn vì thiếu hụt trong nước. Cũng không ai có thể nói trước được 2013 sẽ tiếp tục nhập hay không, nhập nhiều hay nhập ít? Vì sản lượng đường năm nay đạt 1,4 triệu tấn nhưng không chắc được sản lượng sang năm có duy trì được sản lượng như thế.
Theo tôi, khó có thể tin tưởng hoàn toàn dự báo của các nhà máy đường, nếu nói năm 2013 dư đường thì lại càng khó tin vì nay mới chỉ mới giữa năm 2012. Trong khi các nhà máy đường của Việt Nam không tự chủ nguyên liệu, họ chỉ mua lại mía của nông dân, trong khi nông dân có quyền trồng bất cứ cây nào có lợi cho họ. Mà nông dân mình vốn có truyền thống thấy cây nào không sinh lời nữa thì sẽ chặt, chuyển sang trồng cây khác.
Tôi nghĩ sang 2013, nếu xét thấy thiếu đường thì Bộ Công Thương tìm cách nhập về để bảo vệ giá cả tiêu dùng trong nước, còn dư đường thì nhập về 70.000 tấn theo cam kết WTO thôi.
Chi phí sản xuất bên Lào như thế nào? Nếu mang sản phẩm về Việt Nam có cạnh tranh được không thưa ông?
- Chúng tôi chưa có sản phẩm nên chưa biết được. Khi có rồi thì mới tính khấu hao, giá thành… Dự tính cuối năm nay, đầu 2013 thì mới có sản phẩm.
Theo tôi hiểu sự việc vừa qua do Bộ Công Thương Lào thấy HAGL đang đầu tư mía đường, mà Việt Nam là thị trường tiêu thụ đường tốt nên họ đề xuất cho đường vào Việt Nam chứ không phải công ty chủ động đặt vấn đề. Sau khi đề xuất, Bộ Công Thương Việt Nam mới trình lên Chính phủ phê duyệt. Nhưng cho đến nay vẫn chưa có quyết định cho hay không cho, mới đề nghị như thế thôi.
Xin cảm ơn ông!
